Transfer, Bonservis, Menajer: Futbol Ekonomisinin Kelimeleri

Futbol yalnızca sahada değil, transfer masasında da oynanır. Transfer, bonservis, menajer, sözleşme… Bu kelimeler her yaz manşetleri doldurur ama kökenleri çoğu kişi için bir muamma. İşte futbol ekonomisinin sözlüğü.

Sahanın Dışındaki Dil: Piyasa

Futbol kelimesi gibi, transfer dünyasının terimleri de büyük ölçüde yabancı kökenlidir; çoğu İngilizce ve Fransızcadan gelir. En temel kelimeyle başlayalım.

Transfer: “Taşımak”

Transfer, İngilizce/Latince kökenli bir kelimedir: Latince trans (öte, karşı) + ferre (taşımak) = “bir yerden başka yere taşımak”. Bir oyuncunun bir kulüpten başka bir kulübe geçişi tam anlamıyla bir “taşınma” olduğu için bu kelime kullanılır. Aynı kök bankacılıkta para transferinde de geçer.

Bonservis: İlginç Bir Fransızca-Türkçe Karması

Bonservis Türkçeye özgü ilginç bir kelimedir. Fransızca bon (iyi, belge/fiş) ve service (hizmet) kelimelerinden oluşur; aslen “iyi hizmet belgesi” anlamına gelir. Eskiden bir işçinin ayrılırken aldığı referans belgesini ifade ederdi. Futbolda ise bir oyuncunun başka kulübe geçebilmesi için kulübünden aldığı izin/hak anlamında kullanılır — “bonservisi elinde” demek, oyuncunun serbestçe takım değiştirebilmesi demektir.

Menajer ve Teknik Direktör

Menajer (manager): İngilizce “yöneten” demektir; futbolda iki anlamı vardır. İngiltere’de “manager” doğrudan takımın teknik direktörüdür. Türkiye’de ise “menajer” daha çok oyuncunun çıkarlarını yöneten, transfer pazarlıklarını yürüten kişiyi (oyuncu temsilcisi/agent) anlatır. Teknik direktör ise takımın baş antrenörü için kullanılır; bu konuda oyun felsefesi yazılarımıza da göz atabilirsin.

Sözleşme, Serbest Kalmak, Sell-on

1. Sözleşme (kontrat): oyuncu ile kulüp arasındaki yazılı anlaşma; “kontrat” İngilizce contract’tan gelir.
2. Bosman / serbest kalmak: sözleşmesi biten oyuncunun bedelsiz takım değiştirmesi; 1995’teki Bosman kararından sonra yaygınlaştı.
3. Sell-on klozu: bir oyuncuyu satan kulübün, sonraki satıştan pay alma hakkı.
4. Loan (kiralık): oyuncunun geçici olarak başka kulüpte oynaması.
5. Buyout/serbest kalma bedeli: sözleşmedeki, oyuncuyu serbest bırakacak belirlenmiş ödeme.

Transfer Sözlüğü

Sıkça Sorulan Sorular

Transfer kelimesi nereden geliyor?

Transfer, Latince “trans” (öte) ve “ferre” (taşımak) kelimelerinden gelir; “bir yerden başka yere taşımak” anlamına taşır. Oyuncunun kulüp değiştirmesi bir taşınma olduğu için bu kelime kullanılır.

Bonservis ne demek?

Bonservis, Fransızca “bon” (belge) ve “service” (hizmet) kelimelerinden gelir; aslen “iyi hizmet belgesi” demektir. Futbolda oyuncunun başka kulübe geçebilmesi için sahip olduğu izin/hak anlamında kullanılır.

Menajer ile teknik direktör aynı şey mi?

İngiltere’de “manager” takımın teknik direktörüdür. Türkiye’de ise menajer genellikle oyuncunun transfer ve çıkarlarını yöneten temsilciyi anlatır; teknik direktör ayrı bir görevdir.

Bosman kararı nedir?

1995’teki Bosman kararı, sözleşmesi biten oyuncuların bedelsiz olarak başka kulübe geçebilmesinin önünü açan hukuki düzenlemedir.

Kiralık (loan) transfer ne demek?

Bir oyuncunun, asıl kulübünde sözleşmesi devam ederken geçici bir süre başka kulüpte oynamasıdır.