VAR, Gol Çizgisi, Yarı Otomatik Ofsayt: Futbol Teknolojisi Terimleri

Modern futbol artık yalnızca sahada değil, ekranlarda da oynanıyor: VAR, gol çizgisi teknolojisi, yarı otomatik ofsayt… Bu terimlerin ne anlama geldiğini ve nasıl çalıştığını sade bir dille açıklıyoruz.

Futbol Teknolojiyle Tanıştı

Yıllarca yalnızca hakemin gözüne güvenen futbol, 2010’lardan itibaren teknolojiyle tanıştı. Ofsayt ve faul gibi kararlar artık kameralar ve yazılımlarla destekleniyor. Bu terimlerin çoğu İngilizce kısaltmalardan geliyor.

VAR: Açılımı ve Anlamı

VAR, İngilizce Video Assistant Referee ifadesinin kısaltmasıdır: “Video Yardımcı Hakem”. Sahanın dışında, ekranların başında oturan ve ana hakeme dört durumda (gol, penaltı, kırmızı kart, oyuncu karıştırma) yardımcı olan hakemdir. VAR bir robot değil, kameraları izleyen bir hakemdir — yani kararı yine insan verir. Resmî olarak 2018 Dünya Kupası’nda futbola girdi.

Gol Çizgisi Teknolojisi (GLT)

Gol çizgisi teknolojisi (İngilizce Goal-Line Technology, GLT), topun kale çizgisini tamamen geçip geçmediğini saniyeler içinde belirler. Kameralar ya da manyetik alan sensörleriyle çalışır ve hakemin saatine titreşim/“GOAL” uyarısı gönderir. İlk kez 2014 Dünya Kupası’nda kullanıldı ve “gol mü değil mi” tartışmalarını büyük ölçüde bitirdi.

Yarı Otomatik Ofsayt Teknolojisi

Yarı otomatik ofsayt teknolojisi (Semi-Automated Offside Technology, SAOT), çok sayıda kamera ve topun içindeki sensörle oyuncuların konumunu milimetrik izler. Sistem ofsayt anını otomatik tespit edip VAR hakemine bildirir; “yarı otomatik” denmesinin sebebi son kararı yine insanın onaylamasıdır. Ofsaytın ne olduğunu terim kökenleri yazımızda anlatmıştık.

Hawk-Eye ve Diğer Sistemler

Hawk-Eye (“Şahin Gözü”), aslen kriket ve teniste geliştirilen, topun yörüngesini kameralarla üç boyutlu izleyen bir sistemdir; futbolda gol çizgisi ve ofsayt kararlarında kullanılır. Adı, “keskin görüşlü” anlamındaki deyimden gelir. Benzer şekilde GPS yelekleri oyuncuların koşu mesafesi ve hızını ölçer.

Teknoloji Terimleri Sözlüğü

Sıkça Sorulan Sorular

VAR ne demek?

VAR, İngilizce “Video Assistant Referee” (Video Yardımcı Hakem) ifadesinin kısaltmasıdır. Ekranların başında oturup ana hakeme gol, penaltı, kırmızı kart ve oyuncu karıştırma durumlarında yardımcı olan hakemdir.

Gol çizgisi teknolojisi nasıl çalışır?

Kameralar ya da manyetik sensörlerle topun kale çizgisini tamamen geçip geçmediğini belirler ve hakemin saatine anında “GOAL” uyarısı gönderir.

Yarı otomatik ofsayt nedir?

Çok sayıda kamera ve toptaki sensörle oyuncu konumlarını milimetrik izleyip ofsaytı otomatik tespit eden sistemdir; son kararı yine VAR hakemi onayladığı için “yarı otomatik” denir.

Hawk-Eye nedir?

Hawk-Eye (“Şahin Gözü”), topun yörüngesini kameralarla üç boyutlu izleyen bir sistemdir; kriket ve teniste geliştirilmiş, futbolda gol çizgisi ve ofsaytta kullanılır.

VAR ilk ne zaman kullanıldı?

VAR resmî olarak ilk kez 2018 Rusya Dünya Kupası’nda kullanıldı.